OFICIOS GALEGOS: ELABORACIÓN DE MÁSCARAS E TRAXES TRADICIONAIS DE ENTROIDO

Rematado o Nadal co día de Reis e a tradicional "cabalgata", o sentir festivo do galego, sobre de todo o Ourensán, céntrase na chegada do entroido. É por iso que, desde esta sección nos gustaría render unha pequena homenaxe aos artesáns e artesás que aínda perpetúan a tradición de elaborar os traxes de figuras emblemáticas como a dos cigarróns de Verín, as pantallas de Xinzo de Limia, felos de Maceda ou os peliqueiros de Laza, entre outros.

Trátase de costureiras e carpinteiros, como Francisco ou Encarna en Laza ou Felípe Gómez González en Couzada, que, tras o illamento desta tradición que veu da man do franquismo e a emigración, pretenden que o noso patrimonio festivo e cultural permaneza no tempo a través da elaboración de máscaras e traxes dos personaxes de entroido da súa localidade.

Entre os distintos traxes do entroido ourensá existen diferenzas e semellanzas na súa elaboración. Exemplo diso é a máscara, que se elabora en madeira de abedul para os cigarróns de Verín, mentres que os felos de Maceda empregan madeira de cerdeira e as pantallas de Xinzo a fan dunha soa peza en cartón, papel de periódico, feltro, engrudo de fariña, auga fervida e pintura. Por outra banda, todas as máscaras levan unha careta con imaxe autoritaria e socarrona, que as pantallas rematan cuns cornos, recordando ao demo, decorando a parte superior con motivos astrais, mentres que felos, pantallas e cigarróns non levan cornos e decoran a parte superior con debuxos feitos a man de animais ou aves rapaces propias dos montes da súa rexión. En relación aos traxes, todos van de branco, sendo as pantallas as que marcan a cor vermella na súa capa ou pano, mentres que nos outros traxes as cores son escollidas polos propios portadores do mesmo. En todos se pretende dar imaxe de elegancia e festividade. No tocante aos accesorios, as chocas das pantallas adoitan ser máis pequenas, cas de cigarróns, peliqueiros e felos, o que compensan cas súas enormes vexigas de vaca hinchadas para a ocasión. Os felos acompañan as mans cun tradicional bastón, mentres que os cigarróns agarran unha zamarra e os peliqueiros unha fusta...mellor será disfrazarse e non se meter con eles.

Despedimos a entrada cunha reportaxe da televisión de Galicia sobre o traxe de peliqueiro, onde poderedes atopar a dous dos artesáns dos que falamos anteriormente (Francisco e Encarna):

https://www.youtube.com/watch?v=HlkYdOnsFMA

Qué me dicides, animádesvos a deixar imaxes e comentarios sobre os artesáns da vosa rexión ou sobre os vosos traxes tradicionais de entroido?

ACABASE O ANO 2015!!!

O 2015 está dando os últimos coletazos, e case todos facemos balances, dende este blogue queremos agradecervos as vosas visitas e que cada ano crezamos en número de visitantes e seguidores. Gustaríanos chegar a ser referente para moitos na cultura galega, que cada día interese a máis, coñecer os moitos rincóns que vos amosamos de Galicia, porque aquí temos natureza, temos arquitectura, ríos, rías, e moitas historias en cada lugar ao que acudamos.

Queremos que coñezades as nosas festas, e como non a nosa gastronomía, que desfrutedes acudindo as numerosas feiras e festas gastronómicas os fins de semana ou que sexades vós os que cociñades para a vosa familia as saborosas receitas de cociña que aquí deixamos tódalas semanas.

Somos moitos os curiosos nos oficios artesáns que a tantas e tantas familias alimentaron e que hoxe é un símbolo máis da nosa gran riqueza cultural e artística.

E porque non, gústanos render pequenos homenaxes aos persoeiros importantes de hoxe e de onte. Porque son moitos e moitas os que levan o nome de Galicia polo mundo adiante, porque Galicia e única e Galicia é calidade.

Así pois, dende o Equipo de Dinamización e Normalización Lingüística da Escola Profesional Santo Cristo desexámosvos un feliz fin 2015 e que o 2016 veña cheo de ledicia e sobre todo cheo dunha gran curiosidade por coñecer e amar Galicia, porque sabendo quen somos, seremos quen de traballar, de amar e de querer o noso e o alleo.

Roberto Verino

MANUEL ROBERTO MARIÑO FERNÁNDEZ: ROBERTO VERINO

Este diseñador galego nado en Verín (de aí o seu nome artístico) no 1945 estudou en París, e despois do éxito da súa primeira coleción de Pret-à-Porter feminina no 1982, decidiu abrir unha tenda na capital francesa e de seguido varias mais na nosa comunidade. Participa dende o 1984 na Pasarela Cibeles, colabora dende 1987 có Corte Inglés e dende 1989 consolida a sua presenza no mercado xaponés.
No 1992 abre a sua primeira tenda en Madrid e ese mesmo ano gaña o màximo galardón que se concede cada ano ó mellor creador internacional: a "Aguja De Oro".dende entón ten creado varias fraganzas, e colecións masculinas e ten gañado varios premios mais: "T de Triunfador", "T de Telva" ou "Baileys".
Hoxe en día, conta con tendas en mais de 40 países sendo en 1997 a primeira empresa española de moda que obtén o certificado de calidade ISO 9001.
Paralelamente, tamén se adica a produción de viño: "Terra do Gargalo" con denominación de orixe Monterrey, caldo xa presente en Estados Unidos.

                                       

                                    

                                                                           


Fontes: galegos.galiciadigital.com. 

OFICIOS GALEGOS: OS LABREGOS

Imaxe extraída de
"comunepersoal.wordpress.com"

Entendemos por labrego aquela persoa que ten por oficio traballar a terra. A agricultura tradicional galega baseábase en minifundios, pequenos anacos de terra que se traballaban de cara á venda e ao autoconsumo, tendo o cultivo do liño e do cáñamo como referentes de cara a extraer materia prima que posteriormente se empregaría na industria téxtil.

A nosa orografía, chea de montañas, non permitía cultivos moi extensos. Por outra banda, a altitude, humidade e temperatura, con xeadas frecuentes, propiciou a horticultura fronte a outros cultivos máis delicados ou aptos para zonas máis secas. Falamos pois de alimentos como as berzas, nabizas, repolos, fabas, guisantes, pementos,..., que de seguro atoparedes como ingredientes en moitas das receitas típicas galegas que aquí publicamos, como o caldo ou o cocido.

Cultivos que hoxe son moi populares, como a pataca en Xinzo de Limia ou Coristanco, chegaron a España en 1560, pero non foi ate o séculos XVI e XVII que se reparou nelas como fonte de alimento, cousa que en Galiza tivo lugar entre 1730 e 1735,  época en que as castañas, que ata aquel entón eran a base da alimentación en Galicia, sufriron unha epidemia, que fixo que se reducise considerablemente a produción e que, os mosteiros feudais en Galiza, principais terratenientes de entón, decidiron obrigar aos seus colonos a plantar e consumir a pataca.

O contacto que Galiza tiña co resto de España era a través do Cebreiro ou de Ourense, o que supón un illamento físico que fixo que fose  moi frecuente que as familias dependesen do traballo do campo, que era o medio fundamental de subsistencia da maioría da poboación, xa que, daquelas, todo procedía da Nai Terra, estando a poboación exposta ós designios da caprichosa natureza.

A guerra civil provocou a necesidade de que, ante a falta de alimentos, moitos labregos tivesen que emigrar. Coa emigración e a educación universal, moitos deixaron o oficio de seus pais para ir vivir as cidades, o que deu lugar a triste despoboación do rural que hoxe tristemente vivimos.

Imaxe extraída de
"akalimera.org"

O oficio de labrego era un oficio duro, sometido as inclemencias do tempo e a unha escasa industrialización. Os carros e arados, tirados por burros ou bois, eran as principais axudas de que dispuñan e os fouciños, fouces, sachos, machados ou aixadas, entre outros, as súas ferramentas máis comúns de traballo. Destacar, como non, a figura da muller labrega, que, mentres o seu home se ocupaba de gañar o pan con outros oficios, algúns xa mencionados, eran as que se encargaban de atender ós fillos, á casa, ó gando e de realizar as principais labores do campo.

Déixovos, para a reflexión, a cantiga “Labregos” de Fuxan os Ventos, agardando que, neste Nadal, non esquezades o esforzo que supón conseguir os froitos que enchen as vosas mesas e frigoríficos, para que poñades en valor este oficio, aínda presente hoxe en Galiza, a través da agricultura ecolóxica.

https://www.youtube.com/watch?v=WRhs4EWVB0Y

LUIS TOSAR

LUÍS (LÓPEZ) TOSAR

Nesta ocasión vouvos a falar deste enorme actor galego ben coñecido por todos. Ben seguro que tedes alguna das súas películas como preferidas e non è de estrañar, pois este lucense está considerado un dos intérpretes mais sólidos e solventes do panorama cinematográfico español. Aínda que en Galiza xa tiñamos refenrencias deste actor polo éxito da serie Mareas Vivas, nas que Luís Tosar interpretaba o papel do Xuìz, os papeis polos que foi mais aclamado teñen tintes dramáticos por exemplo os tres filmes polos que mereceu o premio Goya: Los Lunes al Sol (2002), Te Doy mis Ojos (2003) e Celda 211(2009)

Cómo e por que se fixo actor Luìs Tosar? Pois onde menos podedes imaxinar aínda que non é de estrañar….Na escola bueno, mellor dito no instituto. Como rapaz participativo e traballador leía todos os libros de lectura obligatoria que lle suxerìa a sua profesora de literatura. Isto fixo que por un lado se aficionara cada vez mais à lectura e por outro lle xordira interés por se apuntar ó grupo de teatro do centro que dirixía esa “profe” de literatura tan insistente e apaixoada.

Aínda que seguiu de maneira satisfatoria os seus estudos e chegou á universidade, onde cursou Historia, foi durante este período cando se decantou por seguir o camino das artes escénicas. Empezando por formar parte de grupos de teatro independente que se estaban a crear e que acabarían por formar parte da primeira xeración de actores e actrices da TVG.

O seu primeiro papel foi o do lembrado Xuíz de Portozás e de seguido comenzou a fecer papeis en curtos e outros secundarios en distintas longametraxes coma Santa, compañeiro de Javier Bardem en Los Lunes al Sol de Fernando León. Este foi o seu primeiro Goya e o verdadeiro lanzamento dunha incríble carreira…o resto xa è ben coñecido por todos vós: Trece Badaladas, O lápiz do Carpinteiro, Te Doy Mis Ojos, Celda 211, Lope, Mientras Duermes…

O seu talento tamén o levou incluso a Hollywood onde participou na versión cinematográfica de Corrupción en Miami, a Inglaterra onde fixo Mr Nice e a Bolivia onde traballou con Gael García Bernal en También la lluvia.

Non soamente vos falo de Tosar pola súa carreira profesional, non podemos esquecer o seu compromiso con Galiza e coa nosa língua. Cabe mencionar o seu papel como impulsor da plataforma Nunca Mais despois do tráxico suceso do Prestige, e a sua defensa do galego.

Non sei se vos mereceu a pena ler esto pero lembrades de onde lle veu a idea a Tosar de ser actor? ... pois de ler e dos libros, ah! E tamèn dunha profesora pesada… reflexionade sobre iso…

                   

                 (imaxe: www.lashorasperdidas.com)

Oficios galegos: Construción de instrumentos tradicionais

fonte: laopinioncoruna.es

Os instrumentos musicais tradicionais lévanse empregando en Galiza desde os séculos XI e XII, pero non foi ate o século XIX, coa aparición e popularización dos gaiteiros, as bandas de gaitas, as escolas de música tradicional e as distintas asociacións folclóricas, cando comeza a tomar pulo a construción de instrumentos musicais, tendo en conta a estreita relación que tiña que haber entre o mestre artesán e o instrumentista, dado a que o creador debía saber tocar o instrumento a crear, de cara a poder cumprir os requisitos necesarios para que funcionase da forma axeitada.

Así, xurdiron artesáns que construían gaitas, bombos, pandeiretas, tambores, zanfonas, acordeóns, tarrañolas, culleres, latas, tixolas…, que, ao longo dos anos, se foron adaptando ao contexto social que a evolución da sociedade galega estaba a vivir. Por exemplo, nos anos  40 e 50 houbo escaseza en pel de cabra en Galiza, o que fixo que houbese que buscar materiais alternativos; a deforestación, fixo que o buxo e a nogueira escaseasen, polo que se pasaron a empregar tamén madeiras alternativas na construción dos instrumentos coma o carballo, o pino, o abeto alemán, pau santo, ciprés ou pradairo.

A meirande parte dos instrumentos autóctonos galegos xorden a consecuencia de empregar o que a sociedade tiña ao seu derredor para emitir un son e así poder producir un ritmo que despois se faría soar en romarías, traballos de labranza e fiadeiros. Ese é o caso da lata, as culleres, as tixolas ou a pandeireta, que comezaron sendo ferramentas que as mulleres tiñan a man nas labores do día a día, para hoxe en día converterse en iconas da nosa música tradicional galega.

fonte: oreberete.com

Nas labores diarias producíanse pequenos seráns improvisados e, o que tiña algo de ritmo, aproveitaba para tocar o que tiña a man. Os instrumentos como a gaita, o tambor, o acordeón, a zanfona ou a pandeireta, eran típicos das romarías, pero non eran moi numerosos, dada a escaseza e a humildade das festas daquel entón, polo que o oficio de construír instrumentos tradicionais non era un oficio moi extendido. Hoxe en día aínda podemos atopar este tipo de artesáns, como por exemplo na familia Seivane (www.seivane.es ), en Cambre, A Coruña ou “O Reberete” (www.oreberete.com ) en Ourense.

Coas bandas de gaitas, os grupos de pandereteir@s e a internacionalización do folclore, os artesáns que aínda hoxe elaboran estes instrumentos, non só tiveron a oportunidade de formarse e actualizar este oficio tradicional, senón tamén de traspasar fronteiras, podendo facer chegar máis lonxe os seus produtos.

Que me dis, coñeces a algún artesán que queiras dar a coñecer?

LOS SUAVES

Hoxe quería rendir unha pequena homenaxe a esa banda de rock ourensana, que aló por onde vai, leva o nome da cidade e de Galicia.
Agora que está chegando ao seu fin a súa longa historia recorren kilómetros e kilómetros para encher salas, onde os siareiros corean as súas cancións e danlle unha cálida acollida aos membros do grupo.
Son moitas as cancións que compuxeron, unhas tristes, outras alegres, unhas dedicadas a vida, a morte, as mulleres maltratadas, a Ourense.... porque por algo son unha banda lexendaria do rock.
Este ano a xira "La Música termina" pon punto e fin a unha traxectoria que está deixando o pavillón alto para todos os amantes do bo rock, pero os siareiros ourensáns esperan aínda un pouquiño máis, e probablemente a gran despedida sexa na cidade dos afiadores, a quen eles lle cantaron, así pois agardando que así sexa, déixovos cunha canción deles que fai alusión a outra entrada deste blogue.

"Sempre Suaves"

https://youtu.be/zqAUI7SVbio